Je praat over de kinderen, de boodschappen en wie er morgen vroeg op moet. Alles loopt. Het huishouden draait. Maar wanneer hebben jullie voor het laatst écht met elkaar gepraat? Niet over wat er geregeld moet worden, maar over hoe het met jullie gaat?

Raquel (39) schreef ons een brief met precies die vraag. Ze is al meer dan twintig jaar samen met haar man. Ze hebben kinderen, een druk leven en allebei hun eigen verantwoordelijkheden. Haar man werkt veel. Zij draagt thuis een groot deel van de zorg voor hun kinderen, die extra aandacht nodig hebben.

Als haar man met vrienden is, ziet ze hem lachen, praten en genieten. Maar thuis is hij vaak stil en teruggetrokken. Hun gesprekken gaan vooral over praktische zaken. Ze mist de aandacht, de waardering en vooral het gevoel dat ze nog echt samen zijn.

Jaloezie

Onlangs zag ze een ander stel dat al jarenlang bij elkaar is. Ze lachten, raakten elkaar aan en zochten vanzelf elkaars nabijheid op. En Raquel voelde iets wat haar overviel: jaloezie.

Waarom hebben zij dat nog wel? En wij niet?

Ze vraagt zich af of ze uit elkaar zijn gegroeid. En misschien nog wel belangrijker: wanneer weet je of je moet blijven of gaan?

Je kunt zeven relaties hebben met dezelfde persoon

We herkennen hoe een relatie door de jaren heen kan veranderen. We zijn allebei al meer dan twintig jaar samen met onze partner. En als we iets hebben geleerd, is het dat je in al die tijd niet dezelfde mensen blijft.

Je bent niet meer degene die je was toen je elkaar ontmoette. Je hebt dingen meegemaakt, bent ouder geworden, hebt misschien kinderen gekregen, bent anders gaan denken over het leven.

En je partner ook.

Er wordt weleens gezegd dat je in een langdurige relatie zeven verschillende relaties hebt met dezelfde persoon. Dat vinden we een interessante gedachte. Want eigenlijk vraagt iedere nieuwe levensfase opnieuw iets van jullie. De mensen die ooit verliefd op elkaar werden, bestaan in zekere zin niet meer. Maar hoeveel ruimte geven jullie elkaar om opnieuw kennis te maken?

Misschien verwacht je nog steeds dat je partner dezelfde persoon is als twintig jaar geleden. Of blijf je zelf vasthouden aan een rol die ooit vanzelfsprekend was, maar inmiddels helemaal niet meer bij je past. Dan kan het voelen alsof je uit elkaar groeit, terwijl je misschien vooral bent vergeten om met elkaar mee te groeien.

Als je relatie een goed georganiseerd huishouden wordt

Er gebeurt iets bijzonders wanneer je samen een gezin opbouwt. De liefde waarmee het begon, krijgt er een enorme hoeveelheid praktische verantwoordelijkheden bij. Er moeten kinderen worden opgevoed, rekeningen betaald, agenda’s afgestemd en problemen opgelost. Voor je het weet, ben je vooral een goed functionerend team. En daar is op zichzelf niets mis mee.

Maar een goed functionerend team is nog niet automatisch een liefdevolle relatie. Je kunt uitstekend samenwerken en je tegelijkertijd ontzettend eenzaam voelen.

Dat is misschien wel een van de pijnlijkste vormen van eenzaamheid: je leven met iemand delen, maar het gevoel hebben dat je elkaar niet meer werkelijk bereikt.

Soms uit zich dat in ruzie

Je ergert je aan hoe de ander de vaatwasser inruimt, hoeveel hij werkt of hoe weinig initiatief zij neemt. Maar onder die irritaties kan iets heel anders liggen.

Zie je me eigenlijk nog? Ben ik nog belangrijk voor je? Wil je nog bij me zijn?

We denken dat veel stellen niet zozeer een gebrek aan liefde hebben, maar een enorme hoeveelheid achterstallig onderhoud. Niet omdat ze bewust hebben besloten elkaar minder aandacht te geven. Het leven is er simpelweg tussendoor gekomen.

Hoe verandert verliefdheid in afstand?

Aan het begin van een relatie gaat aandacht geven bijna vanzelf. Je wilt alles weten van de ander. Je zoekt elkaar op, raakt elkaar aan, stelt vragen en bent nieuwsgierig. Maar verliefdheid blijft niet eeuwig in diezelfde vorm bestaan.

Na verloop van tijd ontdek je ook de minder leuke kanten van elkaar. De verschillen die eerst interessant waren, worden soms irritant. Je merkt dat de ander niet altijd kan geven wat jij nodig hebt.

En ergens onderweg kunnen er stilzwijgende afspraken ontstaan.

Als jij dit doet, doe ik dat. Als jij mij niet begrijpt, vertel ik het maar niet meer. Als we het hierover altijd oneens zijn, beginnen we er gewoon niet meer over.

Zo ontstaat langzaam een soort vrede waarin je vooral hebt geleerd welke onderwerpen je beter kunt vermijden. Aan de buitenkant ziet dat er misschien rustig uit. Maar vanbinnen kan de afstand steeds groter worden.

Ook lichamelijke intimiteit kan verdwijnen. Niet altijd omdat de aantrekkingskracht weg is, maar omdat de emotionele verbinding onder druk staat. Of andersom: doordat je elkaar nauwelijks meer aanraakt, voel je je steeds minder verbonden.

En hoe langer dat duurt, hoe moeilijker het soms wordt om de eerste stap te zetten.

Wat als je niet meer opnieuw voor elkaar zou kiezen?

Dat is een confronterende vraag. Want stel dat je je partner vandaag voor het eerst zou ontmoeten. Zou je dan opnieuw verliefd worden?

Misschien weet je het antwoord niet. Misschien denk je zelfs van niet. Maar betekent dat automatisch dat je relatie voorbij is? Wij denken dat die conclusie te snel kan zijn.

Want je vergelijkt dan iemand die je al twintig jaar kent, inclusief alle irritaties, teleurstellingen en onuitgesproken verwachtingen, met het gevoel van een nieuw begin. En een nieuw begin heeft iets verleidelijks. Er is nog geen geschiedenis, geen stapel oude ruzies en geen lijst van dingen waarin de ander je heeft teleurgesteld.

Maar iedere langdurige relatie krijgt uiteindelijk te maken met de werkelijkheid. Met verschillen, verandering en de vraag of je bereid bent elkaar ook dan nog werkelijk te ontmoeten. Dat betekent niet dat je koste wat kost bij elkaar moet blijven. Er zijn relaties waarin weggaan de juiste keuze is.

Maar voordat je die beslissing neemt, kan het waardevol zijn om te onderzoeken wat er nu eigenlijk tussen jullie in staat.

Misschien is ‘blijven of gaan?’ niet de eerste vraag

Wanneer je ongelukkig bent in je relatie, kun je eindeloos nadenken over twee mogelijkheden.

Moet ik blijven? Of moet ik weggaan?

Je weegt de voordelen af tegen de nadelen. Denkt aan de kinderen, jullie geschiedenis, de praktische gevolgen. Je stelt je een leven zonder de ander voor en schrikt daarvan. Of verlangt er juist naar. Maar zolang je alleen bezig bent met die twee uitkomsten, mis je misschien een andere vraag.

Wat zou er nodig zijn om deze relatie weer goed te maken?

Niet een beetje beter. Niet net voldoende om het vol te houden. Maar een relatie waarin je je allebei gezien voelt, waarin je nieuwsgierig bent naar elkaar en waarin ruimte is voor wie jullie inmiddels zijn geworden.

Dat vraagt iets anders dan wachten tot de ander verandert.

Het vraagt ook iets anders dan steeds opnieuw uitleggen wat je mist, in de hoop dat je partner het deze keer eindelijk begrijpt.

Want wat gebeurt er als je niet alleen kijkt naar wat je niet krijgt, maar ook naar wat er tussen jullie is ontstaan? Welke patronen houden jullie samen in stand? Wat durf je niet meer uit te spreken? En welke verwachtingen zijn jullie elkaar ongemerkt gaan opleggen?

Dat zijn geen gemakkelijke vragen. Zeker niet als er al jarenlang afstand is.

Is uit elkaar groeien het einde van de liefde?

We geloven dat een crisis in een relatie niet altijd betekent dat er iets moet eindigen. Soms is een crisis juist groei die probeert plaats te vinden.

Er klopt iets niet meer aan de manier waarop jullie samenleven. De oude vorm past niet meer. Maar dat betekent niet automatisch dat er geen nieuwe vorm mogelijk is.

Misschien vraagt jullie relatie om gesprekken die jullie al jaren uitstellen. Om opnieuw tijd voor elkaar te maken. Om eerlijk te zijn over verlangens die je nauwelijks nog durft uit te spreken. Of om hulp te zoeken als jullie samen steeds in dezelfde patronen belanden.

En misschien ontdek je tijdens dat proces iets wat je van tevoren niet had verwacht.

Want hoe weet je of de liefde werkelijk verdwenen is, of dat jullie haar al zo lang geen aandacht meer hebben gegeven dat je haar nauwelijks nog herkent?

In onze podcast ‘Uit elkaar gegroeid? Blijven of gaan?’ gaan we dieper in op de brief van Raquel. We bespreken de verschillende fases van een langdurige relatie, waarom zoveel stellen op een gegeven moment vastlopen en wat er kan gebeuren als je niet langer alleen naar je partner kijkt, maar ook naar je eigen aandeel.

En we komen bij een vraag die misschien nog wel belangrijker is dan de keuze tussen blijven of gaan.

Luister de aflevering ‘Uit elkaar gegroeid? Blijven of gaan?’ van de Peace of Mind Podcast. Misschien kijk je daarna heel anders naar de relatie die je hebt. En naar wat er nog mogelijk is.